شبکیه

جداشدگی (پارگی) پرده شبکیه (Retinal Detachment)

شبکیه لایه‌ای نازک از بافت عصبی حساس به نور است که در قسمت پشتی کره چشم قرار دارد. این لایه وظیفه دارد نور را به پیام‌های عصبی تبدیل کرده و به مغز ارسال کند؛ بنابراین نقش بسیار مهمی در فرآیند بینایی ایفا می‌کند. شبکیه برای دریافت اکسیژن و مواد مغذی به لایه‌ای عروقی به نام مشیمیه وابسته است که آن را احاطه کرده است. اگر ارتباط شبکیه با مشیمیه قطع شود، به‌دلیل کمبود اکسیژن، عملکرد شبکیه مختل شده و دید فرد کاهش می‌یابد. در صورت تداوم این وضعیت، بافت‌های شبکیه دچار نکروز (مرگ بافتی) می‌شوند که غیرقابل برگشت است. به همین دلیل، جدا شدگی پرده شبکیه یک اورژانس چشم‌پزشکی محسوب می‌شود.

روش‌های درمان جداشدگی شبکیه

1. چسباندن شبکیه با لیزر یا انجماد (Laser Retinopexy)

در این روش، سوراخ‌های شبکیه با استفاده از لیزر (از داخل چشم) یا کرایوتراپی (از بیرون چشم) سوزانده می‌شوند. این سوختگی‌ها باعث ایجاد چسبندگی بین شبکیه و دیواره چشم شده و مانع از ورود مایع به پشت شبکیه می‌شود. این روش تنها در مواردی کاربرد دارد که شبکیه سوراخ شده اما هنوز جدا نشده باشد. این درمان به‌صورت سرپایی و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.

2. چسباندن شبکیه با استفاده از گاز (Pneumatic Retinopexy)

در این روش، پس از بی‌حسی موضعی، یک حباب گاز به داخل چشم تزریق می‌شود. این حباب به شبکیه فشار وارد کرده و آن را به دیواره چشم می‌چسباند. همچنین از نشت مایع به پشت شبکیه جلوگیری می‌کند. این روش فقط برای جداشدگی‌های ناحیه بالایی شبکیه مؤثر است. بیمار باید برای مدتی وضعیت خاصی از سر و بدن خود را حفظ کند (مانند نشسته خوابیدن). حباب گاز ظرف ۱۰ تا ۱۴ روز جذب شده و در مرحله بعد، با لیزر یا کرایوتراپی، سوراخ شبکیه به‌طور کامل بسته می‌شود.

3. باکل اسکلرا (Scleral Buckle)

رایج‌ترین روش درمان جدا شدگی شبکیه است. در این روش، یک نوار یا اسفنج سیلیکونی به بیرون چشم (اسکلرا) بخیه می‌شود تا دیواره چشم را به سمت داخل فشار دهد و شبکیه جدا شده را به جای خود نزدیک کند. در حین عمل، مایع تجمع‌یافته پشت شبکیه تخلیه شده و سوراخ‌های شبکیه نیز با لیزر یا کرایوتراپی بسته می‌شوند. این باکل دائمی بوده، از بیرون دیده نمی‌شود و تغییری در ظاهر چشم ایجاد نمی‌کند، اما ممکن است باعث نزدیک‌بینی شود.

4. ویترکتومی (Vitrectomy)

این عمل جراحی برای درمان اختلالات شبکیه و زجاجیه مانند رتینوپاتی دیابتی، سوراخ ماکولا، جراحات شدید چشم و برخی موارد جداشدگی شبکیه انجام می‌شود. در این روش، زجاجیه (ماده ژله‌ای داخل چشم) تخلیه شده و با گاز یا مایع خاصی جایگزین می‌گردد تا شبکیه در موقعیت مناسب قرار گیرد.