سترابیزم (چاوی بڕاو)
سترابیزم (Strabismus) نەخۆشییەکی چاوە کە تیایدا چاوەکان بە یەک دەنگ سەیری یەک خاڵ ناکەن. ڕەنگە چاوێک ڕاستەوخۆ سەیری پێشەوە بکات، چاوەکەی تریش ڕوو لە ناوەوە، دەرەوە، سەرەوە، یان خوارەوە بێت. ئەم حاڵەتە ڕەنگە هەمیشەیی بێت یان تەنها لە هەندێک کاتدا ببینرێت.
لە منداڵاندا، سترابیزم زۆرە و نزیکەی 4%یان تووشی دەبێت. هەروەها دەکرێت لە تەمەنێکی گەورەتردا دەربکەوێت و هەندێکجار پێشینەی خێزانی هەبێت، هەرچەندە هەندێک لە تووشبووان نا.
پەیوەندی نێوان بینین و مێشک
بە شێوەیەکی ئاسایی هەردوو چاو سەیری یەک خاڵ دەکەن و مێشک ئەو وێنانەی وەرگیراون تێکەڵ دەکات و وێنەیەکی سێ ڕەهەندی دروست دەکات. بەڵام لە سترابیزمدا بەهۆی نەبوونی هەماهەنگی چاوەکان، مێشک دوو وێنەی جیاواز وەردەگرێت.
لە منداڵاندا مێشک فێردەبێت وێنەی چاوی لاداراو پشتگوێ بخات و تەنها وێنەی چاوی تەندروست پرۆسێس بکات؛ ئەمەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی تێگەیشتن لە قووڵی و لەدەستدانی بینینی دووچاو.
لە کەسانی پێگەیشتوودا، لەبەر ئەوەی مێشک ناتوانێت وێنەکە لە چاوێکەوە نەهێڵێت، کەسەکە دوو بینین گەشە دەکات.
ئامبلیۆپی (چاوی تەمبەڵی)
هەماهەنگی دروستی چاو پێویستە بۆ گەشەکردنی بینین لە کاتی منداڵیدا. سترابیزم دەتوانێت ببێتە هۆی تووشبوون بە ئامبلیۆپی، حاڵەتێک کە مێشک وردە وردە وێنەکە لە چاوی لاوازترەوە پشتگوێ دەخات.
هەروەها نزیکەی نیوەی ئەو منداڵانەی کە تووشی سترابیزم بوون چاوێکی تەمبەڵییان هەیە. چارەسەری ئامبلیۆپی بەزۆری بریتییە لە پەچەکردنی چاوی بەهێزتر بۆ بەهێزکردنی چاوی لاوازتر.
ئەگەر چارەسەرکردن لە سەرەتای منداڵیدا دەست پێبکرێت، ئەگەری باشتربوونی زۆرە؛ بەڵام دواخستنی چارەسەرکردن دەتوانێت ببێتە هۆی لەدەستدانی بینینی هەمیشەیی لەو چاوەدا.
هۆکار و نیشانەکانی سترابیزم
جوڵەی چاو لەلایەن شەش ماسولکەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت کە پێکەوە کاردەکەن بۆ جوڵاندنی چاوەکان بە ئاراستەی جیاوازدا. هەر تێکچوونێک لەم هەماهەنگییەدا دەتوانێت ببێتە هۆی سترابیزم.
هەندێک هۆکاری باو بریتین لە:
کێشەکانی مێشک وەکو ئیفلیجی مێشک، دواکەوتنی دەروونی، ئاوی سەر، یان وەرەمی مێشک
کەمبوونەوەی بینین بەهۆی هۆکارەکانی وەک ئاوی سپی چاو، هەڵەی شکاندن، یان زەبر و زەنگی چاو
نیشانەکانی سترابیزم یان چاوی بڕاو بریتین لە:
- ئەو چاوانەی لە ڕێڕەوی سروشتی خۆیان لادەدەن
- داخستنی چاوێک لەبەر تیشکی خۆر
- داخستنی چاوێک لەبەر تیشکی خۆر
- چەقاندنی سەر بۆ ئەوەی باشتر ببینیت
- سەرئێشە یان گرژبوونی چاو لە کاتی بەکارهێنانی بۆ ماوەیەکی زۆر
- گلەیی دوو بینین لە گەورەکاندا
دەستنیشانکردن
دەستنیشانکردنی پێشوەختە زۆر گرنگە. پێویستە هەموو منداڵان لە تەمەنی کۆرپەییدا یان پێش چوونە ناو قوتابخانەوە لەلایەن پزیشک یان پزیشکی چاوەوە پشکنینیان بۆ بکرێت، بەتایبەتی ئەگەر پێشینەی خێزانی تووشی سترابیزم یان ئامبلیۆپیای هەبێت. لە کۆرپەدا هەندێک جار چرچبوون لە گۆشەکانی ناوەوەی چاوەکان یان لووتێکی فراوان دەتوانێت دەرکەوتنی چاوێکی بڕاو بدات، لەکاتێکدا ئەمە تەنها دەرکەوتنێکی درۆیە. دەستنیشانکردنی یەکلاکەرەوە تەنها لەلایەن پزیشکی چاوەوە دەتوانرێت ئەنجام بدرێت.
چارەسەری سترابیزم
ئامانجی چارەسەرکردن بریتییە لە ڕاستکردنەوەی چاوەکان و پاراستنی بینینی دروست و گەڕاندنەوەی بینینی دووچاو.
بەپێی هۆکارەکە، چارەسەرکردن لەوانەیە ئەمانەی خوارەوە لەخۆبگرێت:
ڕەچەتەی چاویلکە
چارەسەری نەخۆشی ئامبلیۆپی
ڕاهێنانی بینین
نەشتەرگەری ماسولکەی چاو (ئەگەر پێویست بوو)
تا زووتر چارەسەرکردن دەست پێبکات ئەنجامەکەی باشتر دەبێت.
لە سەنتەری چاوی مێهر تەبرێز، بە کەڵک وەرگرتن لە شارەزایی پزیشکانی چاو و کەڵک وەرگرتن لە تەکنەلۆجیای سەردەم، چارەسەری سترابیزم بە بەرزترین وردبینی و کەمترین ئاڵۆزی ئەنجام دەدرێت بۆ ئەوەی چاوی نەخۆشەکان – بە تایبەت منداڵان – بگەڕێتەوە بۆ دۆخێکی ئاسایی و تەندروست.
